Акыйкатсыздыкка каршы туруп, байлардын малын жетимдерге тараткан Куйручук ким болгон?

Zobolo — Кыргыз элинин тарыхында аты аңызга айланган инсандардын бири — Куйручук (Кудайберген Өмүрзак уулу) 1866-жылы Жумгал районунун Кызылтуу айылында төрөлүп, 1940-жылы дүйнөдөн кайткан. Анын ысымы кыргыздын күлкү-тамаша искусствосунда гана эмес, олуялык, чечендик жана манасчылык өнөрдө да өзгөчө орунду ээлейт.

1. Турмуш жолу жана куудулдук чеберчилиги

Куйручук эрте жашынан энеден ажырап, 14 жашынан тартып байларга жалданып иштеген. Турмуштун оор сыноолору аны чыйратып, коомдогу адилетсиздикти, бай-манаптардын жана башчы-бийлөөчүлөрдүн текебердигин курч тамаша менен ашкерелөөгө үйрөткөн. Анын эл оозунда айтылып калган «Бейиштеги үн», «Арбак», «Айып кимде» сыяктуу жоруктары менен таамай сөздөрү адилетсиздикке каршы күрөштүн каражаты болгон.

2. Көрөгөчтүк жана олуялык касиети

Замандаштары Куйручукту жөн гана куудул эмес, касиети бар олуя катары сыпатташкан. Ал адамдардын келечегин алдын ала көрө билген. Өзү эч кандай төлгө тартып, күзгү ачпаса да, элдин ички дүйнөсүн, ой-ниеттин тазалыгын сезе билген. Байлардан алган мал-мүлкүн, азык-түлүктү өзүнө калтырбай, жакырларга, жетим-жесирлерге жана муктаждарга дароо таратып бергени анын берешендигин жана марттыгын айгинелейт.

3. Сөз өнөрү: Акындык жана манасчылык

Куйручук атабызда таланттын чеги болгон эмес:

• Төкмөлүк өнөрү: Ал Токтогул, Эшмамбет, Коргол сыяктуу залкар ырчылар менен айтышка түшүп, өзүнүн курч сөзү жана чечендиги менен аларга тең келе алган. Найманбай, Калмырза сыяктуу атактуу ырчылар менен болгон айтыштарында жеңип чыккан.

• Манасчылыгы: Куйручук «Манас» эпосун 19 жашынан баштап айтып, Алмамбет менен Чубактын чатагы, Тайторунун чабылышы сыяктуу чоң эпизоддорду жан дили менен аткарган. Бирок ал бул кесипти өзүнө негизги иш кылып алган эмес, жүрөгү каалаганда жана эл суранганда гана айтчу.

4. Физикалык күчү жана мүнөзү

Куйручук узун бойлуу, кенен далылуу, келе карыш жаактуу, дене түзүлүшү келишкен балбан киши болгон. Жаш кезинде бир нече жолу балбан күрөшкө түшүп, көбүндө жеңишке жетишкен.

Тоголок Молдо, Шаршен куудул сыяктуу замандаштары аны «сөзү кылычтай курч, элинин ар-намысын коргогон кайраты күчтүү инсан» деп жогору баалашкан.

Булак: Zobolo масс-медиасы